Кызыт еҥ-влак чÿчкыдынак шке калыкыштын историйжым келгынрак палаш тыршат. Мемнан калыкынат шке эртыме корныжо уло.
     Пеш ожно финн-угор калык-влак кумда вер-шöрым, Сибирьысе Енисей деч Скандинавий марте 4 тÿжем квадрат километрым, айленыт.  Нунын ожнысо кышаштым археолог-влак мемнан эра деч ончычсо IX – VII тÿжем ийла гычак шымленыт. Мемнан эра деч III тÿжем ий ончыч финн йылман калык-влак угор да самодий родо-тукымышт деч ойырленыт.
     Кодшо курымышто тÿнямбалне 26 миллион утла финн-угор лийын, тышеч 23 миллион нарыже (венгр, финн, эстон-влак) шке кугыжанышышт дене иленыт. Мемнан кумда Российыште тÿшкан-тÿшкан, тÿҥ шотышто рушла мутланыше-влак коклаште верланен, 18 финн-угор калык ила. Нунын коклаште ученый-влак урал ешысе финн-угор тÿшкаш пурышо прибалтик-финн йылме дене мутланыше-влакым (карел, вепс, ижор, ведь, лив) ойырат. Тиде тÿшкашкак руш колонизаций годым йомшо чудь заволоч-ская, весь манме калык-влакым пуртат.

     Башкортостан Президент Р. Хамитовын Указше дене республикыште 14 министерствым, 6 кугыжаныш комитетым, 10 ведомствым ыштыме, Башкортостан Республика Правительство Премьер-министрын алмаштышыштлан С. И. Афониным, Ш. Х. Вахитовым, Ю. Л. Пустовгаровым, З. Я. Рахматуллинам, Ф. А. Ямалтдиновым, финанс министрлан А. Р. Гаскаровым, Башкортостан Республика Правительство Аппаратын вуйлатышыжлан И. А. Тажитдиновым шогалтыме.
     Эртыше арня мучаште республикысе у Правительствын икымше заседанийже лийын. Тудым Башкортостан Президент Р. Хамитов эртарен. Рустэм Закиевич Правительствылан ончыкылык кум пашам палемден. Икымше – республикысе экономика пеҥгыде лийшаш. Кокымшо – социальный обязательствым шукташ. Кумшо – социально да экономически вияҥаш у модельым ышташ.
     Заседаний годым республикым вуйлатыше илыме верым чоҥымо пашам писынрак ворандараш, шагал парышан да илалше еҥ-влаклан тÿрлын полшаш кÿлмö, ял озанлык комплекс сай качестван кочкышым ямдылышаш да ялысе калыклан пашам ышташ, илаш чыла йöным кучылтмо нерген ойлен.
     Вице-премьер С. Афонин  чоҥымаш да инноваций пашам вÿда. И. Тажитдинов Правительство Аппаратыште вашталтыш-влакым ышта. Р. Хамитовын палемдымыж почеш, чиновник-влакым 30 процентлан шагалемдат. Тиддеч посна И. Тажитдинов Минземимуществым да Кугыжаныш заказ шотышто госкомитетым шинча ончылныжо кучаш тÿҥалеш. Тиде учрежденийым С. Новиков вуйлата.
     Республикысе национальный СМИ-влаклан оксам муаш Связь да массовый коммуникаций министерство (тудым Б. Н. Мелкоедов вуйлата) полшаш тÿҥалеш. Нуно шкаланышт шке оксам кызыт ситарен огыт керт. Чыла вашталтышым илышыш эркын пурташ тÿҥалыт.

     Жап вашталтме семын илышнат уэмеш. Интернетлан кöра минут жапыште тÿням йыр савырнен лектына, теҥыз ден океанлам «вошт ийын» кертына. Тудлан кöрак мемнан газетнанат шке сайтше уло. А лишыл жапыште лудшо-влаклан «Чолман» дек лишкырак лияш эше ик йöным темлена: газетнан электронный версийжым лудаш ÿжына. Тудо мо дене йöнан? Лудшо еҥ газетым печатлалт лекмыж кечынак, «шокшынекак», налын да лудын кертеш. Тидлан редакцийын счетышкыжо (нылымше лаштыкыште ÿлнö ончыктымо) 120 теҥгем тÿлыман да мыланна электронный адресым каласыман. Электронный версий газет деч нимо денат ок ойыртемалт. Компьютерым чÿктö да луд веле. Адакшым, тудым принтер гоч чиста листокыш луктын, чын газетшымак лудаш лиеш. Тидын нерген палымыда, йолташда, родо-шочшыда-влакланат шижтарыза.

     Икымше гана икымше классыш кайыше йочалан тунемме ий тÿҥалтыш, мутат уке, пеш тургыжландарыше. Йочасадыш коштшо-влак дене таҥастарымаште, нуно ынде шкеныштым кугураклан да ушанлан шотлат, садланак икымше сентябрьым кугу пайремлан ямдылалтме семын изин-кугун вучат. Ача-ават ньогаштлан вургемым, кÿлеш ÿзгарым налаш вашкат.
     Июль мучаште-август тÿҥалтыште ак ик тÿрлö лийын гын, икымше сентябрь лишемме семын вургем-влак шергештыт. Пытартыш жап школ костюм-влак «модышто» улыт. Рвезе-влаклан тудым 1400-2500 теҥгелан налаш лиеш, ÿдыр-влаклан – 1800-2500 теҥгелан (пиджак, брюко, юбка але сарафан дене пырля). Кок ий ондак 750-1750 да 1000-1800 теҥгелан налаш лийын. Сарафаным посна налаш гын, 630-1250 теҥгем луктын пышташ верештеш, юбкым 430-750 теҥгелан ужалат, брюкым – 700-930 теҥгелан. Тиддеч посна эше блузка (600-940 теҥге) ден рвезе-влаклан рубашка (300-450 теҥге) кÿлыт, водолазке-влак 450-700 теҥгем шогат (ий мучкылан 2-3 кÿлеш). Йолчием-влакат 2008 ийысе ак дене таҥастарымаште шукылан шергештыныт (тунам 400-650 теҥгем шогеныт гын, кызыт – 550-750 теҥге). Школ кöргыштö чияшланат посна налаш логалеш. Физкультура уроклан эше кроссовко але кеде кÿлыт. Спортивный костюм-влакат 650-930 теҥгем шогат.