Пытартыш жап шупшмо (курительный) вартыш деч аяргыше-влакын чотышт шукемаш тÿҥалмылан кöра Российын тÿҥ врачше Г. Онищенко 2009 ий апрель гыч тудым ужалымым чараш шÿден, а Россий Правительствын Постановленийже почеш вартышым наркотик тÿшкаш пуртымо.

     А могай тудо, вартыш? Спайс - тыге лÿмденыт тиде аярым. Тудым 2002 ий гыч Европысо, Йÿдвел Америкысе да У Зеландийысе кевытлаште ужаленыт, мемнан элыш 4-5 ий ондак «конденыт». Спайсын составше коштымо да тыгыдемдыме икмыняр кушкыл гыч шога: канде лотос, шалфей, гавайский роза. Лач тиде вартышым шупшмеке (южгунам ик-кок гана шупшылмат сита), айдемын койыш-шоктышыжо йöршын вашталтеш, психикыже пужла да тудо «наркоманыш» савырна. Ойлат, тыгай годым айдеме кенеташте писын куржаш але кредалаш тÿҥал кертеш, южгунам колымаш нергенат шоналта да молат.

     Вартышым южым тамлаҥдарыше благовоний семын шонен луктыныт да тыгай шонымаш денак кевытлаште темленыт, но самырык калык тудын аҥыртарыше «составшым» (психотропный ден наркотический действийже уло) пален налын да, жапым веселан эртараш шонен, шупшаш тÿҥалын.

     А кузе тудын деч аралалташ? Мутат уке, эн ондак спайсым ужалыме вер-влакым кораҥ коштман, иктаж-кö темла гын, лучо келшаш огыл. Вет илышна тыгат ончыко чарныде тöрга, садлан ала-могай кушкыл, наркотиклан кöра самырык жапетым ит «лунчырто» ыле. Тыгай верым ик-кок ошкыллан öрдыж гыч эртен кает гын, ала ончыкыжым элыште шуко пайдале сомылым ыштыше, илышым у корныш савырыше кокла гыч иктыже тый лият?