А. И. Искандаров 1906-шо ий 21-ше мартыште Пошкырт кундем Мишкан села воктене верланыше Ирсай ялеш шочын, Метръялысе тÿҥалтыш земский школышто тунемын. 12 ияш лиймекыже, шинчымашым пошкудо Сахаровка руш ялысе кок классан инородческий училищыште (варажым тудо йочапöртыш савырнен) налеш. Тыште ялысе рвезе икымше гана шуко йÿк дене мурымым колын, да хорын вийже, моторлыкшо рвезын кумылжым авалтен. Тыге, шоналтыде, хорыш кошташ тÿҥалын. Йочапöртыштö илыше-влак тематический муро-влакым рушла да Палантайын возымо «Кынелза, шогалза», «Интернационал» муро-влакым марла йоҥгалтареныт.
     1920 ий декабрьыште 14 ияш Искандаров Чолман эҥер воктене верланыше Николо-Берёзовкысо педагогический техникумыш тунемаш пура. 1924-ше ийыште тиде техникум Пÿрö олашке куснен. Тыште рвезе адакат сем илышыш вончен, тудо Москва оласе синодальный училищым пытарыше, семым туныктышо М. Е. Крылов дене вашлийын. Тудо рвезым пианино дене шокташ туныктен. Эше тыште тунеммыж годымак ончыкылык музыкант изирак курсышто тунемше-влаклан семым шокташ туныкташ тÿҥалын. 1925 ий августышто Краснококшайск оласе педтехникумыш куснен, куштыжо тудо дирижёр-хормейстер семын тÿҥалтышым ыштен. Тыште икымше гана семым возаш кумылаҥын. 1928 ийыште Алексей Искандаров Москвасе кугыжаныш консерваторийын дирижерско-хоровой факультетышкыже тунемаш пура да 1933-шо ийыште тунем пытарымеке, рвезе композитор Йошкар-Олашке пöртылеш, музыкально-театральный училищыште хорым пога да тудым вÿдаш тÿҥалеш. Капеллыжын икымше составше 24 еҥ гыч шоген, эркын-эркын 45 еҥыш шуын. Репертуарже тÿрлö да кумда лийын: 1933 гыч 1939 ий марте 200 наре произведений погынен. 1938 ийыште Марий кугыжаныш филармонийыште пашам ышташ тÿҥалын. А ик ий гыч туштак кугыжаныш мурышо да куштышо ансамбль почылтеш. А. Искандаров художественный вуйлатышыже да дирижёржо лиеш.
    Искандаров - марий йÿлам сайын палыше еҥ. Тудо марий мурым сайын пален, ÿмыржö мучко калык мурым шымлен, 200 наре поген. Калык мурын ойыртемжым ончыктен, илышын сылнылыкшым почын пуэн: волгыдо чия дене марий сÿаным, куанле пайремжым посна тÿс дене ончыктен,  калыкшын шÿм куатшым ужын моштен.
     Искандаровын илыш тÿняже волгыдо. Тудын семже поснак пушкыдо, весела лийын.
     2006-шо, Искандаровлан 100 ий темме, ийыште Ирсай ялысе кыдалаш школлан тудын лÿмжым пуымо, тоштерым почмо. Кызытсе жапыште рвезе еҥ-влак ончылно кугу йодыш лектеш: кушко тунемаш каяш, кузе илаш да молат. 20-шо ийлаште А. Искандаровымат нине йодыш-влак тургыжландареныт. «Мый тунемме шотышто партий райкомышто йодынам. 10 теҥгем пуэныт. Вараже комсомол райком гыч 5 теҥгем кучыктеныт. Кочам 2 теҥгем пуэн. А кувавамже 50 ыр дене куандарыш. Тыгеракын пароход, имне дене Краснококшайск ола марте каенам. Москваште тунемаш нелырак лийын – шужен шинчашат, кылмашат логалын, но шонымашем деч торлен омыл, тыршен тунемынам. Тыштак шке землякемым, Я. Ялкайным, вашлийынам. Ялкайн шкенжым шке ончен – статьям возен, тÿрлö произведенийлам марлаш кусарен. А мыйже стипендий шотеш веле иленам, но Яныш тидым ужын – эре полшаш тыршен. Неле лийын, но коктынат ончык каяш тыршенна. Марийын культурыжым нöлташ тыршенна», - тунамсе жапшым шарналтен ойлен А. Искандаров.
     А Яныш Ялкайнын А. М. Горькийлан возымо письмаже композитор А. Искандаровын да поэт Я. Ялкайнын пырля тыршымышт нерген мемнам кугешнаш тарата: «Мылам йолташем дене пырля 600 эрвел да олыкмарий вел мурым возаш пиал логалын (100-жö сем дене, молыжо текст-влак). Тиддеч посна йомак-влакым, туштым, калыкмутым, ойöрым, кумалме мутым да молымат возымо. Шкендан творчествыштыда тиде поян погым кучылташ шонеда гын, уло кумыл дене тыланда «Марий муро» рукописьым колтен кертам. Тыште литература нерген шуко обзор, социалистический лончылымаш опыт (кокытшат руш йылме дене возымо) да 500 муро текст, текстше рушлашке кусарыме. Рукописьшым машинке дене печатлалтын. Салам, Яныш Ялкайн. 1933-шо ий. 8.24. Адрес: Москва, 90, Б. Головин переулок, 24-ше пöрт, 48-ше пачер, Я. Ялкайнлан».
     Землякна-влакын творчествыштлан кöра мурым погымаште да марий фольклорым шымлымаште пеш кугу паша ышталтын.
     Дипломым налмаш композитор Искандаровлан веле огыл, чыла марий калыкланат кугу куаным конда. Москвасе консерваторийым пытарыше марий-влак кокла гыч тудо кумшо (икымшыже Сидушкин лийын - 1927 ий, кокымшо – Эшпай - 1931 ий) улеш. Икымше кокытшо шке лÿмышт дене марий калыкын культурыжым нöлтеныт, но тунеммышт деч вара шке кундемышкышт пöртылын огытыл: Сидушкиным Сибирьыш пашаш колтеныт, Эшпайым консерваторий пеленсе аспирантуреш коденыт.
     1952-1956 ийлаште А. Искандаров Марий композитор ушемын председательже лийын, 1956-1965 ийлаште – секретарь. 1960-шо ийлаште тудын ялысе колхоз илышлан пöлеклалтше шуко патриотический мурыжо-влак шочыт. Тиде «Шочмо эл нерген шонымаш», «Тауштыме муро» да молат.
     А. Искандаров шуко музыкантым туныктен (шукыжо тыглай семым туныктышо), тунемшыже-влак кокла гыч Смирновым, Сапаевым, Молотовым, Куприяновым да молымат палемдаш лиеш.
     1942-шо ийыште А. Искандаровлан «Марий Элын сулло пашаеҥже», 1960-шо ийыште «Российын сулло пашаеҥже», 1981-ше ийыште Марий Элысе Кугыжаныш премийын лауреатше лÿм-влакым пуымо. Илымыж годымак тудын лÿмжым мурышо капеллылан пуэныт.
     Районышто илыше калык 2006-шо ийым порын шарна: тунам шошым А. Искандаровлан 100 ий теммым, а шыжым Я. Ялкайнлан 100 ий темме лÿмгечым палемдыме. Чорай селаште марий классик Я. Ялкайным шарныме лÿмеш писательын бюстшым шогалтыме. Чаманаш логалеш, Ирсай ялыште А. Искандаровым шарныме лÿмеш бюстым чапландарыме огыл.